Ngày nay, phần lớn thời gian đọc của bạn diễn ra trên mặt kính. Bài báo, báo cáo, email, ebook, hàng đống tài liệu, tất cả đều lướt qua trên điện thoại hoặc laptop. Và nếu bạn thấy mình đọc trên màn hình chậm hơn và mệt hơn so với đọc trên giấy, thì đó không phải là ảo giác đâu. Màn hình tạo ra những trở ngại mà giấy in không có: ánh chói, dòng chữ chật hẹp, phải cuộn liên tục, và một bố cục mà bạn không được chọn.
Tin vui là hầu hết những trở ngại đó đều có thể khắc phục. Chỉ cần vài thay đổi trong cách thiết lập màn hình, cộng thêm một hai thói quen điều nhịp, bạn có thể đọc nhanh hơn trên màn hình mà kết thúc với đôi mắt đỡ mỏi hơn. Sau đây là cách làm.
Vì sao màn hình khiến bạn đọc chậm lại
Tốc độ đọc trên màn hình hiếm khi là vấn đề ở mắt bạn. Nó thường là vấn đề ở môi trường. Có ba thứ thường kéo bạn xuống:
- Bố cục kém. Chữ trải dài sát mép buộc mắt phải di chuyển những quãng xa, và khiến bạn dễ lạc mất chỗ khi nhảy sang dòng tiếp theo.
- Sự mệt mỏi. Màn hình sáng chói và cỡ chữ nhỏ khiến mắt phải làm việc vất vả hơn, mà mắt mỏi thì đọc chậm hơn.
- Sự xao nhãng. Thông báo, các tab, và sức hút của cú cuộn tiếp theo, tất cả xé lẻ sự tập trung của bạn.
Hầu hết người trưởng thành đọc khoảng 200 đến 300 từ mỗi phút (WPM). Người đã luyện tập có thể thoải mái đạt 400 đến 600 WPM với tài liệu phù hợp mà vẫn giữ được khả năng hiểu tốt. Bạn sẽ không chạm tới ngưỡng cao đó nếu cứ nheo mắt nhìn dòng chữ xám trên màn hình bóng loáng trong một căn phòng chói sáng. Hãy chỉnh phần thiết lập trước, rồi mới rèn kỹ thuật.
Sửa bố cục trước tiên đã
Bố cục là thay đổi mang lại hiệu quả lớn nhất mà bạn có thể thực hiện, và nó không tốn một xu.
Thu hẹp cột chữ. Dòng chữ dài là kẻ thù của việc đọc nhanh. Khi một dòng chạy quá dài, mắt bạn phải nhảy một quãng lớn, dễ sai sót, để quay về đầu dòng kế tiếp. Hãy nhắm tới khoảng 50 đến 75 ký tự mỗi dòng, tức chừng 8 đến 12 từ. Trên laptop, hãy thu nhỏ cửa sổ trình duyệt hoặc dùng chế độ đọc của trình duyệt. Trên điện thoại, màn hình hẹp hơn thật ra lại có lợi ở điểm này.
Bật chế độ đọc. Hầu hết trình duyệt đều có sẵn chế độ xem đọc, giúp lược bỏ quảng cáo, thanh bên và những thứ rối rắm, rồi định dạng lại bài viết thành một cột gọn gàng. Chỉ một cú chạm mà gần như dẹp bỏ mọi vấn đề về bố cục cùng một lúc.
Tăng cỡ chữ và giãn dòng. Chữ hơi to hơn cùng với khoảng cách giữa các dòng rộng thêm chút sẽ dễ theo dõi hơn. Nếu bạn phải nhoài người về phía trước để đọc, thì cỡ chữ đang quá nhỏ.
Dẹp bỏ những thứ gây xao nhãng. Hãy đọc bài ở chế độ toàn màn hình, đóng các tab thừa và tắt tiếng thông báo. Một điểm dừng mắt rơi vào một cửa sổ bật lên thay vì vào từ tiếp theo là một điểm dừng mắt bị phí phạm.
Giảm mỏi mắt để đọc được lâu hơn
Tốc độ không chỉ là bạn đọc một đoạn văn nhanh đến đâu. Nó còn là bạn giữ được nhịp độ đó trong bao lâu trước khi mắt kiệt sức. Sự thoải mái cũng là một yếu tố của tốc độ.
- Điều chỉnh độ sáng màn hình cho hợp với căn phòng. Một màn hình sáng như đèn pin trong phòng tối sẽ làm bạn mỏi mắt rất nhanh. Nó nên có cảm giác sáng ngang một tờ giấy đặt bên cạnh.
- Dùng chế độ tối khi ánh sáng yếu. Trong phòng thiếu sáng, chữ sáng trên nền tối có thể dễ chịu hơn và giảm chói. Nhưng trong phòng nhiều ánh sáng, nền tối lại có thể khiến chữ trông nhạt nhòa, nên hãy chuyển sang giao diện sáng vào ban ngày. Hãy để môi trường quyết định, chứ đừng để thói quen quyết định.
- Thử tông màu ấm hơn vào ban đêm. Night Shift trên iOS, Night Light trên Windows và Android, cùng những công cụ tương tự sẽ chuyển màn hình sang tông ấm hơn vào buổi tối, điều mà nhiều người thấy dễ chịu cho mắt hơn.
- Áp dụng quy tắc 20-20-20. Cứ mỗi 20 phút, hãy nhìn vào một vật cách xa khoảng 6 mét trong 20 giây. Nó giúp thư giãn các cơ điều tiết và làm mới đôi mắt cho chặng đọc tiếp theo.
- Ngồi lùi ra. Giữ màn hình cách bạn khoảng một cánh tay và thấp hơn tầm mắt một chút. Đọc mà dí sát mặt vào mặt kính là công thức dẫn đến nhức đầu.
Tất cả những điều này không phải là bộ lọc thần kỳ gì cả. Nó là chuyện giảm bớt công sức mà mỗi cái liếc mắt phải bỏ ra, để bạn có thể duy trì nhịp độ nhanh xuyên suốt cả một tài liệu thay vì đuối sức chỉ sau hai trang.
Xây dựng thói quen đọc trên màn hình tốt hơn
Một khi màn hình đã thoải mái, kỹ thuật sẽ lên tiếng. Những thói quen cốt lõi vẫn giống như khi đọc trên giấy, nhưng chúng còn quan trọng hơn trên màn hình, bởi việc cuộn trang liên tục luôn cám dỗ bạn quay lại chỗ cũ.
Đọc theo cụm, đừng đọc từng chữ. Người đọc chậm dừng lại ở gần như từng chữ một. Người đọc nhanh thu nạp từng nhóm nhỏ vài từ trong mỗi cái liếc, nhờ đó mở rộng tầm nhận biết. Hãy cố nắm bắt hai hoặc ba từ một lúc thay vì chỉ một từ.
Ngừng đọc lại. Những cú nhảy nhỏ, không chủ đích, quay về một từ mà bạn vốn đã hiểu được gọi là sự đọc lùi, và trên màn hình chúng còn tệ hơn vì bạn dễ lạc mất chỗ đang đọc. Hãy tin rằng bạn đã hiểu rồi và cứ tiến về phía trước.
Bớt lệ thuộc vào giọng đọc thầm trong đầu. Việc âm thầm phát âm từng chữ, hay đọc thầm trong đầu, sẽ giới hạn tốc độ của bạn ở mức xấp xỉ tốc độ nói. Bạn không cần phải loại bỏ hoàn toàn nó, nhưng với những đoạn dễ và quen thuộc, bạn có thể để đôi mắt gánh vác phần lớn hơn.
Cuộn trang mượt mà, đừng giật cục. Những cú cuộn lớn và đột ngột buộc mắt phải quét lại và tìm lại chỗ đang đọc. Hãy nhích trang lên từng chút một, đều đặn, hoặc tốt hơn nữa, hãy để một công cụ điều nhịp thiết lập tiết tấu cho bạn.
Dùng bộ điều nhịp hoặc RSVP để định nhịp
Đây chính là chỗ màn hình thực sự vượt trội hơn giấy. Trên giấy, bộ điều nhịp duy nhất của bạn là ngón tay. Trên màn hình, phần mềm có thể di chuyển chữ giúp bạn.
Phiên bản mạnh mẽ nhất là RSVP, viết tắt của Rapid Serial Visual Presentation (Trình chiếu thị giác nối tiếp nhanh). Thay vì cuộn qua một khối văn bản, RSVP nhấp nháy lần lượt từng từ (hoặc một nhóm ngắn vài từ) tại một vị trí cố định trên màn hình. Vì chữ tự tìm đến bạn, mắt bạn gần như không phải di chuyển, nhờ đó loại bỏ những cú nhảy phí phạm giữa các điểm dừng mắt và khiến việc quay lại đọc lùi trở nên bất khả thi. Bạn chỉnh tốc độ lên hoặc xuống theo đơn vị WPM và chỉ việc theo kịp.
RSVP không phải phép màu, và nó không phải là lựa chọn lý tưởng cho mọi thứ. Nó phát huy tốt nhất với những loại đọc nhẹ nhàng, tuyến tính, khi bạn muốn duy trì đà đọc đều đặn, và kém hiệu quả hơn với tài liệu dày đặc mà bạn cần đọc lại hoặc nghiền ngẫm. Nhưng xét như một công cụ luyện tập thì nó tuyệt vời, bởi nó nhẹ nhàng đẩy nhịp độ của bạn vượt qua vùng an toàn và dạy đôi mắt bạn thôi nấn ná. Đây đúng là kiểu bài luyện mà Acceleread sử dụng để rèn luyện tốc độ và khả năng hiểu song hành với nhau, thay vì đánh đổi cái này lấy cái kia. Bạn có thể xem cách hoạt động và các tính năng được xây dựng xoay quanh việc điều nhịp đọc trên màn hình.
Một bộ điều nhịp đơn giản hơn trên màn hình cũng hữu ích: con trỏ chuột của bạn. Hãy rê nó mượt mà xuôi xuống dọc theo mép trái của văn bản như một vật dẫn đường, nhanh hơn một chút so với cảm giác tự nhiên, rồi để mắt bám theo nó.
Danh sách kiểm tra thiết lập nhanh
Trước lần đọc dài tiếp theo trên màn hình, hãy dành ba mươi giây để chỉnh điều kiện cho đúng:
- Bật chế độ đọc, đóng những thứ gây xao nhãng.
- Thu hẹp cột chữ về độ dài dòng dễ chịu.
- Chỉnh độ sáng cho hợp với căn phòng; chọn giao diện theo ánh sáng.
- Tăng cỡ chữ nếu bạn phải nhoài người về phía trước.
- Chuẩn bị sẵn bộ điều nhịp hoặc RSVP để định nhịp cho bạn.
Rồi đọc theo cụm, cưỡng lại ý muốn cuộn ngược lại, và cho mắt nghỉ ngắn sau mỗi hai mươi phút.
Bắt đầu từ mốc chuẩn của bạn
Đọc nhanh hơn trên màn hình chủ yếu là chuyện gỡ bỏ trở ngại: một bố cục gọn gàng hơn, một màn hình dễ chịu hơn, ít cú liếc ngược lại hơn, và một công cụ điều nhịp đẩy bạn tiến về phía trước. Sắp xếp được những thứ đó vào chỗ, tốc độ của bạn sẽ tăng lên mà chẳng chút gắng sức nào, chẳng cần đến những lời hứa hão huyền kiểu 10.000 WPM.
Bước đầu tiên tốt nhất là đo xem hiện bạn đang ở đâu. Hãy làm bài kiểm tra tốc độ đọc miễn phí để biết mốc WPM cơ bản của bạn trên màn hình, rồi áp dụng những cách khắc phục ở trên và kiểm tra lại. Muốn tìm hiểu thêm về kỹ thuật, hướng dẫn của chúng tôi về cách đọc nhanh hơn sẽ đi sâu hơn, và tốc độ đọc trung bình cho thấy chính xác bạn đang đứng ở đâu. Đôi mắt bạn, và cả danh sách đọc của bạn, sẽ cảm ơn bạn.
