Gần như ai cũng muốn đọc được nhiều sách hơn. Nhưng số người thực sự làm được thì ít hơn hẳn. Khoảng cách này hiếm khi nằm ở trí thông minh hay tình yêu với việc đọc — mà nằm ở hệ thống. Nếu muốn đọc nhiều sách hơn trong năm nay, bạn cần ba yếu tố cùng vận hành ăn khớp với nhau: một thói quen hằng ngày, tốc độ đọc nhanh hơn, và đúng loại sách bày ra trước mắt. Khi ba yếu tố này hòa hợp, số sách bạn đọc xong sẽ tự tăng lên.
Dưới đây là cách xây dựng hệ thống đó mà không phải ảo tưởng rằng bỗng dưng bạn sẽ hóa thành siêu nhân ngốn hết một cuốn sách mỗi ngày.
Bắt đầu bằng con số, đừng bắt đầu bằng động lực
Động lực thì phai nhạt. Con số thì không. Vậy nên hãy làm một phép tính thành thật.
Người trưởng thành trung bình đọc với tốc độ khoảng 200–300 từ mỗi phút. Một cuốn sách phi hư cấu điển hình dài chừng 75.000 từ. Nghĩa là mỗi cuốn ngốn khoảng 4 đến 6 giờ đọc thực sự.
Còn đây là phần đáng khích lệ: bạn không cần những buổi đọc dài mới đạt tới đó.
| Đọc mỗi ngày | Từ/phút | Số sách mỗi năm (~75k từ mỗi cuốn) |
|---|---|---|
| 15 phút | 250 | ~12 |
| 20 phút | 300 | ~19 |
| 20 phút | 450 | ~29 |
| 30 phút | 400 | ~39 |
Có hai đòn bẩy điều khiển con số ở cột cuối cùng: số phút mỗi ngày và số từ mỗi phút. Đẩy cả hai lên một chút thôi, kết quả sẽ tích lũy rất nhanh. Hai mươi phút tập trung với tốc độ đã được rèn luyện còn hơn cả một giờ lướt qua loa trong trạng thái lơ đãng.
Xây dựng thói quen đọc hằng ngày bền vững
Đều đặn thắng dữ dội. Người đọc 15 phút mỗi ngày sẽ đọc được nhiều hơn người “cày” liền ba tiếng vào một Chủ nhật nào đó trong tháng rồi quên bẵng.
Một vài chiến thuật thật sự hiệu quả:
- Gắn nó vào một thói quen sẵn có. Đọc ngay sau ly cà phê buổi sáng, hoặc trên đường đi làm, hoặc ngay lúc vừa lên giường. Móc thói quen mới vào một thói quen ổn định sẽ giúp nó bền hơn rất nhiều.
- Hạ ngưỡng xuống mức không thể chối từ. Cam kết một trang, chứ không phải một chương. Một khi đã bắt đầu, thường thì bạn sẽ đọc tiếp — nhưng vào những ngày mệt mỏi, một trang vẫn được tính và vẫn giữ được chuỗi ngày đọc.
- Để cuốn sách trong tầm mắt. Cuốn sách trên đầu giường sẽ được đọc. Cuốn sách nhét trong ngăn kéo thì không. Điện thoại cũng vậy: giữ ứng dụng đọc ngay trên màn hình chính.
- Bảo vệ chuỗi ngày đọc. Có một cơ chế tâm lý thật sự đằng sau cảm giác không muốn làm đứt chuỗi những ngày liên tiếp. Đây chính là lý do Acceleread dùng chuỗi ngày đọc — sức hút của việc giữ cho một chuỗi không bị gián đoạn là một trong những động lực đáng tin cậy nhất trong thiết kế thói quen.
Mục tiêu không phải là một tuần lễ oanh liệt. Mà là một mức tối thiểu hằng ngày nhàm chán, lặp đi lặp lại được, mà đến tháng Mười một bạn vẫn còn đang làm.
Đọc nhanh hơn — mà không phá hỏng khả năng hiểu
Đọc nhanh hơn là đòn bẩy thứ hai, và đây là thứ mà hầu hết mọi người bỏ qua. Người trưởng thành trung bình chẳng bao giờ vượt qua nổi tốc độ họ từng có hồi cấp ba. Nhưng tốc độ đọc là một kỹ năng có thể rèn luyện, chứ không phải một đặc điểm cố định.
Thực tế, với luyện tập, phần lớn mọi người có thể đạt 400–600 WPM mà vẫn giữ được khả năng hiểu vững vàng. Đây không phải trò ảo thuật — và hãy hoài nghi với bất kỳ ai hứa hẹn 10.000 WPM. Đọc thật sự ở những tốc độ đó không có bằng chứng nào ủng hộ; cái đang diễn ra thực chất chỉ là lướt qua, và khả năng hiểu sụp đổ.
Vậy điều gì thật sự giúp bạn đọc nhanh hơn? Một vài thói quen đã được nghiên cứu kỹ:
- Giảm đọc thầm trong đầu. Cái giọng nói bên trong phát âm từng chữ ghìm bạn lại ở khoảng tốc độ nói. Làm cho nó lặng đi (chứ không phải loại bỏ hẳn) sẽ cho phép mắt bạn tiến lên phía trước.
- Cắt bớt đọc lùi. Đọc đi đọc lại cùng một dòng thường chỉ là sự đãng trí chứ không phải thật sự khó hiểu. Luyện tập giúp mắt bạn tiến về phía trước một cách chủ đích.
- Mở rộng tầm nhận biết. Người đọc thành thạo thu nhận được nhiều từ hơn trong mỗi điểm dừng mắt, nhờ đó số lần dừng trên mỗi dòng ít hơn.
Đây chính là những cơ chế mà các bài tập có cấu trúc nhắm tới. Những kỹ thuật như RSVP (nhấp nháy từng từ một để điều tiết nhịp mắt) và bảng Schulte (mở rộng trường thị giác) là xương sống của hầu hết các ứng dụng luyện tập, trong đó có Acceleread. Nếu bạn muốn xem phân tích đầy đủ, bài hướng dẫn cách đọc nhanh hơn của chúng tôi đi sâu hơn, còn trang khoa học trình bày những gì nghiên cứu ủng hộ và không ủng hộ.
Nguyên tắc then chốt: luôn kết hợp việc luyện tốc độ với các bài kiểm tra mức độ hiểu. Đọc nhanh mà không nhớ được thì không phải là đọc — mà chỉ là lật trang.
Chọn những cuốn sách bạn thật sự sẽ đọc xong
Kỹ năng đọc bị xem nhẹ nhất chính là biết chọn. Một nửa của chuyện “đọc không đủ nhiều” thực ra là “mắc kẹt với cuốn sách sai”.
- Cứ thoải mái bỏ dở. Bạn không có nghĩa vụ phải đọc hết một cuốn sách mà bạn không thấy hứng thú. Bỏ một cuốn dở tệ không phải là thất bại — nó giải phóng bạn để bắt đầu một cuốn mà bạn sẽ đọc ngấu nghiến. Những cuốn đọc xong mới là thứ được tính, và đà tiến quan trọng hơn việc cố đọc cho hết bằng được.
- Cân độ khó với thời điểm. Những cuốn sách nặng, mang tính kỹ thuật xứng đáng được đọc chậm rãi, cẩn thận. Hãy dành tốc độ đã rèn luyện của bạn cho sách phi hư cấu kể chuyện và sách hư cấu, nơi mạch chảy là bạn đồng hành.
- Chuẩn bị sẵn một hàng đợi. Khoảng trống giữa lúc đọc xong một cuốn và lúc bắt đầu cuốn tiếp theo chính là nơi thói quen đọc lụi tàn. Luôn để cuốn kế tiếp sẵn sàng.
- Đa dạng định dạng. Sách điện tử, sách nói và sách in đều được tính. Nghe sách nói lúc đi dạo cộng với đọc sách in vào ban đêm có thể lặng lẽ nhân đôi lượng sách bạn hấp thụ.
Chỉ một chút lên kế hoạch ở đây thôi cũng đủ gạt bỏ những trở ngại vốn âm thầm bóp chết các chuỗi ngày đọc.
Ghép tất cả lại với nhau
Đọc được nhiều sách hơn trong năm nay không phải chuyện ý chí hay một cuộc lột xác lối sống kịch tính. Đó là một vòng lặp đơn giản, lặp đi lặp lại được:
- Đọc hằng ngày — dù chỉ 15 phút, gắn vào một thói quen bạn đã có sẵn.
- Đọc nhanh hơn — luyện giảm đọc thầm trong đầu và đọc lùi để đạt mức 400–600 WPM duy trì được lâu dài.
- Đọc đúng thứ — xếp sẵn hàng đợi những cuốn bạn sẽ đọc xong, và bỏ những cuốn bạn sẽ không đọc.
- Theo dõi chuỗi ngày đọc — để đà tiến làm nhiệm vụ tạo động lực.
Làm cả bốn điều này thì các con số sẽ tự lo cho chính chúng. Một người đọc tăng từ 250 lên 400 WPM và đọc 20 phút mỗi ngày không chỉ đọc thêm được vài cuốn — họ có thể nhân đôi gần như tổng số sách cả năm.
Tò mò muốn biết bạn đang xuất phát từ đâu? Hãy làm bài kiểm tra tốc độ đọc miễn phí của chúng tôi để biết WPM và mức độ hiểu hiện tại của bạn chỉ trong vài phút. Đó là bước đầu tiên để đọc nhanh hơn — và đọc xong nhiều hơn những cuốn sách mà bấy lâu nay bạn cứ định đọc.
Sẵn sàng xây dựng thói quen chưa? Hãy xem Acceleread hoạt động như thế nào hoặc khám phá các tính năng luyện tập biến “đọc nhiều hơn” thành một chuỗi ngày đọc mà bạn thật sự sẽ duy trì được.
